Lagartixa dos penedos na Veiga.

Durante os derradeiros anos, a posición taxonómica da lagartixa dos penedos foi obxeto de unha profunda revisión que, segñunparece, está lonxe aínda de rematar. A lo menos, de momento, parece que as lagartixas dos penedos habitantes do cadrante noroccidental ibérico van a ser denominadas como Podacis guadarramae, sendo a subespecie que ocupa a nosa provincia "lusitanica". Así a partires de agora as lagartixas dos penedos ourensás serán Podarcis guadarramae lusitanica. 

Moitas veces temos mostrado exemplares desta especie, o réptil máis frecuente da provincia, a través das páxinas deste blogue. Sen embargo seguramente en pouco tempo estaremos a falar dunha nova revisión da especie, xa que parecen existir diferencias considerables nas poboacións desta especie que merecen a atención dos nosos científicos. 

Polo momento déixovos unha pequena mostra das lagartixas dos penedos habitantes da ribeira do encoro de Prada (A Veiga), fotografadas na compaña de David (do Pereiro), o pasado día 23 de xuño de 2015.

Cobra lagarteira europea en A Veiga.

A cobra lagarteira europea (Coronella austriaca) é un ofidio frecuente na montaña ourensá, pero habitualmente está ausente das áreas baixas con maior influenza mediterránea e menos réxime pluviometrico.

A través das páxinas deste blog temos mostrado a especie en numerosas ocasións, desta volta traemos un exemplar atopado en terreos do concello de A Veiga.

As cobras lagarteiras (Coronella sp), deben o seu nome á súa alimentación, composta fundamentalmente por vertebrados de sangue fría, que debido ao seu hábitat, habitualmente en zonas rochosas, soe estar composta por lagartixas e lagartos. 

Aínda a dia de hoxe a cobra lagarteira soe confundirse erróneamente coas víboras, razón pola que en multitude de lugares son eliminadas sistemáticamente xunto con outras especies de oficios. As cobras lagarteiras son totalmente inofensivas e carecen de velelo.

Rá dos regos na Veiga.

A rá dos regos (Rana iberica) en un anfibio anuro que pasa por ser un dos anfibios máis frecuentes da nosa provincia. Onde ademáis desta especie contamos coa rá das veigas ou bermella (Rana temporaria), moito máis escasa e relegada a brañas situadas a grandes alturas nas serras orientaíns, existindo asemade un núcleo prolongación das poboacións asemtadas na confluencia das provincias de Lugo, Ourense e Pontevedra.

A diferencia entre ambas non é doada, pero habitualmente acudimos ao cromatismo da queixada, moi contrastado no caso de "iberica" e monocromático no caso de "temporaria". Nembargantes existen en ocasión indivíduos que non cumpren as características que aparecen nas guías de identificación. Como é o caso do indivíduo que nos ocupa.

Esrte indivíduo en cuestión posúe moi pouco cromatismo, trátase dun exemplar pequeno, xuvenil seguramente, de "rana iberica", tamén chamada patilonga, que foi atopado an augas do encoro de Prada (A Veiga) o pasado día 23 de xuño de 2015 na compaña de David (do Pereiro). A presneza deste tipo de indivíduos con este tipo de características en zonas próximas á distribución de "Rana temporaria", presente por exemplo en Trevinca, pode dar lugar a erros de identificación. Exemplares con características similares teñen sido vistos en toda a área de distribución de "Rana iberica". Persoalmente teño atopado moitos na Depresión Ourensá.

Cobra d´auga viperina na Veiga.

A cobra d´auga viperina (Natrix maura), pasa por ser un dos ofidios máis frecuentes na nosa terra. Achegada habitualmente aos cursos e masas de auga doce, pode atopartse en ocasións tamén a unha certa distancia destes, ou asociada a masas fluviais de moi escasa entidade.

Trátase dunha especie totamente inofensiva que basa a súa estratexia de supervivencia en tres puntos fundamentais. En primeiro lugar a súa imitación ás víboras, para o cal posúe en ocasións deseños cromáticos moi similares a estás, e trata de imitalas na forma cando fai o seu display intimidatorio. En segundo lugar, en ocasións pode chegar a facerse a morta, para tratar que o seu atacante a deixe en paz. e en terceiro lugar pode cagarse enriba do inimigo, costume común a outras especies de amfibios e réptiles.

Nas imaxes, optidas o pasado día 23 de xuño de 2015 no concello de A Veiga, observáse un exemplar desta especie, atopado na compaña de David (do Pereiro), nas proximidades do pobo de A Ponte.

Abellaruco en A Veiga.

O abellaruco (Merops apiaster) é un ave que como o seu propio nome indica se alimenta de abellas, aínda que tamén doutro tipo de insectos, que captura con gran mestreza no aire, de forma que en ocasións o seu voo pode resultar moi rechamante polas piruetas que pode chegar a realizar.

Na Galiza, o abellaruco avita exclusivamente o leste da comunidade, especialmente a metade oriental da provincia de Ourense, onde se atopan a meirande parte dos seus efectivos. Ave estival, migra a África unha vez rematado o período reproductor. 

Para a nidificación o abellaruco, que cría en colonias máis ou menos numerosas, constrúe ocos en taludes areosos ou arxilosos, de un modo bastante similar ás anduriñas das barreiras (Riparia riparia). 

Parece ser que no pasado o abellaruco acadou un rango de distribución maior que o actual, a´ñinda que a tendencia dos últimos anos parece indicar unha recolonización dos territorios perdidos.

Na imaxe, optida o pasado día 23 de xuño de 2015, apreciamos un exemplar pousado nun cable eléctrico, pousadoiro bastante habitual na especie, nas proximidades do pobo de Xares, no concello de A Veiga.

A vaca vianesa: una raza autóctona ourensá.

Unha das riquezas da provincia de Ourense é a conservación das razas autóctonas de certas especies de animais domésticos, que nos veñen acompañando dende hai séculos, proporcionándonos o sustento que nos permitiu evolucionar cultural e socialmente.

A domesticación do gando vacuno foi quizáis un dos pasos máis importantes da humanidade do vello mundo, xa que non só nos proporcionaron carne e leite, senón tamén tracción animal para o transporte de mercadoría e as tarefas agrícolas máis diversas. Lonxe parecen xa os tempos nos que para saber da riqueza dun pretendiente a marido dunha filla o futuro sogro preguntaba: ¿E tí vacas vacas tés?, xa que o número de cabezas de gando era directamente proporcional á solvencia económica do suxeito ( teorema matematico galego puro e duro...)

Unha das razas autóctonas que habitan na provincia é a vaca vianesa, propia da comarca das Terras do Bolo e zonas próximas. A día de hoxe a vianesa habita nos concellos de Laza, Riós, A Gudiña, O Bolo, Viana do Bolo, etc.

A orixe destas y doutras razas do NO peninsular non está exenta de certa controversia. Así nun primeiro momento asignouse á vianesa ao tronco cántabro, sen embargo recentes estudos xenéticos parecen asignar a súa orixe a Bos primigenis estrepticeros.

Vaca de gran tamaño os machos poden superar os 900 kg de peso, e as femias os 500. Recentemente os machos desta e doutras razas vacunas autóctonas de Galicia teñen sido entrenados para competir no arratre de pedras en Euskadi.

A pesar das medidas de protección postas en marcha nos derradeiros tempos para a recumeración das razas gandeiras autóctonas de Galicia, a vaca vianesa segue a ser un animal moi escaso, polo que a recente decisión de anulalas axudas ás explotacións gandeiras de razas autóctonas poñen en serio perigo a supervivencia desta raza a medio e longo prazo.

Nas imaxes unhas cantas vianesas fotografadas o pasado día 17 de febreiro de 2013 en terreos do concello de Laza. 

Un tópónimo interesante....O río Bibei: O río das cabras montesas.

O río Bibei é un afluente do río Sil, a súa vez afluente do río Miño, que nace en terras zamoranas para desembocar na provincia de Lugo, no concello de Ribas de Sil. Durante o seu curso percorre unha ampla área de montañas a través das provincias de Zamora, Ourense e Lugo.

Existen duas teorías sobre o significado do nome do río Bibei, a primeira asóciao coa palabra prerromana Ibex, que significa Cabra Montés, que que foi incorporada ao latín por Plinio El Viejo. A segunda acepción vería a significar corrente de auga.

Este topónimo enlaza con outros semellantes da comarca zamorana de "La Cabrera", como Ybey, Ibei, Ibe ou Vivei, que poderían ter ambos significados. 

Persoalmente, debido ao hábitat e á propia toponimia anexa á cunca deste río, inclínome pola primeira teoría, que viría a indicar un río encañonado no que habitan cabras monteses. Neste caso a subespecie sería Capra pyrenaica lusitanica, en tempos habitante do cadrante nooccidental ibérico e extinta en 1892.

A Liña Trives- Aparecida, un crime contra a humanidade galega.

"As eirugas fabrican capullos, de onde surxirán as máis belas bolboretas, pena que non de todos os capullos da Galiza salgan cousas belas"- Alberto Rivero Saeta (1981- canto máis tarde mellor)- Naturalista e librepensador ourensán.

Non sabedes, benqueridos irmáns, ata que punto desexo non ter que escribir esto que agora expoño, que pena no meu maxín coma o máis terrible dos pesadelos.

Fai uns días esperpei ca terrible nova que publicaba o xornal ourensán La Ragión, segundo a cal a consellería de Medio Rural deu o visto bon para a continuacións das obras da liña de alta tensión Trives-Aparecida. E que transcribo a continuación.

Unha resolución da Consellería de Medio Rural autoriza a construcción da liña de alta tensión de 400 kilovoltios Trives-Aparecida no treito de 17 kilómetros que percorre os espacios naturais de Macizo Central Ourensán e Pena Trevinca, ambos pertenecentes á Rede Natura 2000. O permiso outorgado a Red Eléctrica de España SA (REE) aparece recollido nun escrito a data do 26 de xaneiro de 2011 e que asina o director xeral de Conservación da Natureza, Ricardo García Borregón Millán.

A Consellería apunta que a futura infraestructura eléctrica afecta a dous Lugares de Importancia Comunitaria (LIC) e duas Zonas de Especial Protección dos Valores Naturais no Macizo Central Ourensán e Pena Trevinca. Ademáis, discurrirá por unha Zona de Especial Protección para las Aves (ZEPA), situada en Pena Trevinca.

Na súa resolución, Medio Rural apunta que REE xustificou a construcción da liña de alta tensión en que transportará enerxía de nova xeneración (principalmente eólica) de Galicia e Castela e León alimentará ao futuro AVE Valladolid-Ourense e que mellorará a seguridade do suministro eléctrico en Galicia, Castela e León e Madrid.

O permiso autoriza a sustitución da actual línea de 220 kilovoltios Trives-Aparecida, que deberá ser desmantelada ao finaliza-la obra.

Manzaneda analizará a legalidade

O alcalde nacionalista de Manzaneda, David Rodríguez Estévez, tras mostrar a súa sorpresa pola autorización para construir-la liña de alta tensión en terrenos da Rede Natura 2000, anunciou que os técnicos do Concello analizarán si o permiso é legal. En todo caso, la compañía está obrigada a introducir varias reformas no proxecto inicial para '"minimiza-lo impacto'".Red Eléctrica deberá eleva-la catenaria sobre unha fraga de carballos, varialo trazado no treito que discurre polo canón do río Bibei, conserva-los muros dos camiños rurais e tamén a compensa-las árbores cortadas.

Deixovos un par de videos enlazados aquí e aqui sobre o tema.

E unhos enlaces aqui e aqui.

E agora falo eu, sorprende que unha declaración de impazto ambiental ben feita permita a execución de tan faraónica obra en terreos habitados por especies incluidas no catálogo galego de especies ameazadas, como a águia real (Aquila chrysaetos), que ten nesta zona as derradeiras parellas nidificantes da Galiza, a charrela (Perdix perdix), á águia caudal (Hieraaetus pennatus), a águia cobreira (Circaetus gallicus), tartaraña cinsenta (Circus pygargus), gatafornela (Circus cyaneus), bufo real (Bubo bubo) e moitas outras. Curioso que se esgriman razóns medioambientais para xustificalo maior atentado ecolóxico ao medio natural ourensán dende a desecación da lagoa de Antela e as terribles concentracións parcelarias dos anos 90 do paso século.

Curioso que aqueles que se regocixan na súa fe, e relixiosidade durante a visita do Papa a Santiago, pequen e de que maneira, hacia a conservación da natureza da provincia, señores de medio rural convídoos a rezar, para que Deus lles perdoe, xa que eu non podo, e entonen aquelo do Eu pecador me confeso.

E curioso tamén, que as nosas fontes de enerxía alleas ao petróleo, xustifique a subida dunha factura amparada na cotización do barril, increíble!

A batalla acaba de comezar, pero aínda non rematou a guerra, e agora falaremos nos, os ourensáns, para acusar a aqueles que dín que miran por nos, do que son delincuentes, pecadores, e especuladores!

Hoxe síntome, gracias a eses gobernantes de dobre moral, como un animal, ameazado, en perigo de extinción, perseguido, e con risco de sufrir, unha descarga, pronto benqueridos irmáns, fieis lectores deste blogue, teremos a oportunidade de actuar.

O Gamo Branco: A Pantasma de Xares.

"O que vive retirado dentro da súa intelixencia e esprito, vive no paraíso"- Francis Beaumont- (1584-1616)- Dramaturgo e poeta inglés.

Non hai moito tempo que alguén me contou que alá por Xares, na serra do Eixo (A Veiga), camiñaba un animal misterioso, pálido coma unha pantasma de filme clásico. Ao pescudar detrás desta historia non topei misterio criptozoolóxico algún, mais sí unha curiosa nova.

O novo personaxe do olimpo criptozoolóxico ourensán non era outro que o gamo branco. O gamo branco non é unha especie diferente de gamo, senón que é unha variedade obtida en catividade mediante selección artificial. De feito, esta variedade cromática do gamo ou paleto (Dama dama) é moi frecuente nas coleccións zoolóxicas públicas e privadas do continente europeo, ocorre o mesmo, por exemplo, cos tigres de Bengala brancos, frecuentes tamén neste contexto.

Do que nunca tivera noticia era de que se producisen soltas no medio natural, e a miña pregunta é a seguinte, é o gamo branco de Xares un caso de albinismo fortuito no medio natural? ou ,pola contra ,foi este animal liberado deliberadamente no monte para goze dalgúns?. Pode un gamo branco acadar no mercado cinexético unha cotización maior que un gamo normal? será avaricia, este misterio resolto?.